После бројните анализи на американските и британските think-thankovi кои во изминатата година се занимаваа со Балканот на потег се, “домашните” каубои или политички актери кои зацртаните планови, “препораки” за расплет на регионалната криза, конечно мора да ги спроведат. Геополитичките односи на Западниот Балкан, покрај (малигното) руското влијание, ги усложнува и појавата на Кина која никогаш не била присутна во овој регион и новите турбулентни односи на САД со Турција, држава која контролира некои од најважните геополитички позиции во светот – Босфор и Дарданелите.
Албанскиот премиер Еди Рама, неодамна во косовскиот парламент, ја претстави идејата за заедничка надворешна и безбедносна политика на Албанија и Косово, заеднички дипломатски представништва, како и за изборот на заеднички претседател. Идејата за заедничката иднина на Косово и на Албанија, нагласена по повод одбележувањето на десетгодишнината од независноста на Косово, го симболизира националното единство и неотуѓивиот политички интерес на двете земји за обединување на териториториите. Политичките лидери на двете земји тоа сакаат да го сторат пред можниот влез на Косово и Албанија во ЕУ (?), бидејќи истото нема да биде можно по пристапувањето. Односите меѓу Косово и Албанија веќе се многу интензивни во разни области на политичка, економска и културна соработка, практично нема граница меѓу двете земји, а Рама, исто така, најави создавање унифициран образовен систем, како и единствен заеднички пазар без ограничувања и царини.

Планот за интеграција на Албанците во Голема Албанија или “природна” Албанија беше подготвен веќе на крајот на деведесеттите години, во рамките на Албанската академија на науките. Планот има неколку фази – прво, секако е обединувањето на Албанија со Косово, а потоа и со Западна Македонија (Илирида), по што следи интеграцијата на Албанците на југот на Србија (Дарданија), заедно со Албанците на територијата на Црна Гора (Малесија). Северениот дел од Грција (Чемериа) е последен во линија. Проектот Голема Албанија, зад кој стојат сите досегашни администрации на Студената војна на САД, Велика Британија, но и Турција, како и Германија, практично и законски веќе е реализиран, бидејќи границите меѓу Косово и Албанија, како и границата меѓу Косово и Западна Македонија, всушност не постојат . Покрај значителен дел од Западна Македонија, Голема Албанија се однесува и на јужните и источните делови на Црна Гора (Улцињ и делови од општините Плав и Рожаје), по што останува прашањето за Прешевската долина во јужна Србија (Прешево, Бујановац, Медвеѓа) и грчкиот јужен Епир да биде прикачен на новата “голема” држава.

Овој план е вграден е во “Тиранската платформа”, почетна точка на албанските политички партии во Македонија во процесот на формирање на владата на Зоран Заев. Платформата бара воведување на албанскиот како официјален јазик, кој беше изгласан во македонскиот парламент.Претседателот Иванов одби да го потпише Законот за употреба на јазиците. Тој смета дека е неуставен, поради што беше вратен во парламентот на третото читање. Покрај тоа, Македонија треба да направи компромис со Грција околу името, меѓутоа, во приказната може да се вклучат голем број геополитички калкулации, бидејќи за Грција, Македонија сé уште е брана пред големоалбанските, па и големобугарските барања. Сепак, етничката поделба на Македонија е во тек, Албанија, особено нејзиниот претседател, Еди Рама, се настојува да ја прослави 140-тата годишнина од “Призренската лига” (која ќе биде обележана во сите балкански области каде живеат Албанци), Косово и Западна Македонија културно и економски (неформално и политички) интергрираат. Имено, откако Македонија ќе се приклучи на НАТО во забрзана постапка, сите Албанци, со исклучок на две општини на територијата на јужна Србија, ќе живеат во една политичка и безбедносна област.

Создавањето на “природна” или голема Албанија е поддржано од САД, која има една од најважните воени бази во овој дел од Европа во Бондстил во Косово. Има многу моќно албанско лоби во Соединетите Американски Држави, кое има широки врски и со демократи и републиканци и со чија поддршка албанската политика пристигна на вратата за историската цел за обединување на националните територии. Голема Албанија, секако, е многу важна за САД – по пристапот на Црна Гора во НАТО, пробивот на Балканот во стратешкиот план на САД и НАТО на југоисточна Европа конечно ќе биде затворен, спречувајќи ја проекцијата на руските интереси во Западен Балкан.

Во овој контекст, се почесто и многу отворено се зборува за проектот Голема Албанија, за што Западот очигледно му дал “зелено светло”, меѓутоа, и други големи проекти како Голема Србија, исто така, се во оптек. Имено, српскиот министер за одбрана, Александар Вулин, предизвикан од рефлексиите на Рама, одговори: “Србија треба да го најде одговорот на прашањето – како да се запре создавањето на Голема Албанија. Вулин смета дека дојде време да се реши националното прашање на Србите на територијата на поранешна Југославија, кое Србија не успеа да го реши во последните две децении. “Албанскиот фактор на Балканот е единствен, со јасни идеи и насоки. Србија не може да си дозволи создавање на “Голема Албанија” и нејзините граници да ги одредуваат другите, додава тој, додавајќи дека во овој контекст, Србија бара решение, не со Приштина, туку со Тирана.

Неговите зборови ги коментирала Јелена Милиќ, директорка на Центарот за евроатланска интеграција, Во интервју за VOA Србија, https://www.glasamerike.net/a/intervju/4245078.html, Милиќ вели дека располага со веродостојни информации според кои Белград и Приштина постигнале таен договор за поделба на Косово, дека односите меѓу Србија и Косово да се решат мимо Бриселскиот договор, со размена на територии. Реториката на министерот Вулин, тврди, односно, се совпаѓа со проектот на Голема Србија. Ова стана официјална политика на српската влада, изјавила Миниќ, додавајќи дека причините за зголемените тензии во регионот се евидентни и во фактот што Србија ја предаде својата мнозинска сопственост во нафтената и гасната индустрија во странски раце. Имено, “Газпром” и нафтената индустрија на Србија се странски компании кои имаат свој корпоративен систем кој создаде паралелна безбедносна структура во средината на Србија.

Српските медиуми објавија дека рускиот претседател Владимир Путин, по изјавата на Раман, која предвидува обединување на Косово и Албанија, испратил сериозно предупредување до НАТО и Еди Рами по дипломатски канали во кое се вели , тие да “да не се играат со оган”. Во случај на започнување на реализацијата на Голема Албанија, Русија на Србија ќе и ги спои северот на Косово и Република Српска и таквата Голема Србија ќе ја припои во Евроазиската унија. Тие додаваат дека ова е главната содржина на пораката донесена во Белград од страна на Сергеј Лавров. Според Михаил Александров, експерт од Центарот за воени политички истражувања при Московскиот институт за меѓународни односи, “Русија може да се пробие на Балканот, прегазувајќи ги Бугарија и Романија”, што е малку невообичаена теза. Лавров свечено го отвори Центарот за руски студии на Факултетот за политички науки во Белград, потпиша Меморандум за научна соработка меѓу ФПН и Институтот за меѓународни односи во Москва. МГИМО не е само научна и образовна институција, туку е и голема истражувачка корпорација на кои Србија, како и регион им е од исклучително значење.

Новата промена на силите во Југоисточна Европа резултираше со зголемена активност на американските и британските разузнавачки служби во Западен Балкан. Пред неколку дена, осум странски државјани беа уапсени во Србија за нелегално снимање или влегување во неколку воени објекти. Посебно внимание беше предизвикано снимањето на дрон на зградата на поранешниот Генералштаб, сега воената разузнавачка служба и Агенцијата за воена безбедност, за што беа приведени двајца Американци и и две Украинки. Претседателот Вучиќ изјавил дека во Белград е приведен и американски специјалец кој припаѓал на разузнувачката група која трагала по Бин Ладен во Авганистан. Тоа е Даниел Корбет, поранешен американски маринец, член на елитната единица на морнарицата СЕАЛ, кој вооружен бил уапсен во “безбеден” стан во Белград. Корбет е соработник на Џаја Фупкик, поранешен специјален известувач за прашања од Блискиот Исток за време на претседателот Клинтон

Треба да се забележи дека директорот на британската разузнавачка служба М16, Алекс Јангер, најреспектираната разузнавачка служба во светот, на почетокот на февруари одлучи да се состане со претседателот Вучиќ, кој најверојатно ќе се согласи да се откаже од воена неутралност, да го прифати членството во НАТО и конечно да се откаже од врска со Русија. Обединетото Кралство несомнено ја следи новата стратегија на САД кон регион каде што Европската унија не успеа да стори ништо во затворањето на Рускиот и Кинескиот продор кон југоисточниот дел на Европа. ЕУ покажа дека за време на кризата со имиграцијата заради внатрешните несогласувања и тешкотиите за сопствените економски придобивки, некои од најмоќните членки не се во можност да ги обезбедат дури и сопствените граници, а камоли југоистокот на Европа, стратешки важен пристап до коридор кој ја поврзува Европа со Блискиот Исток и Азија.

Меѓутоа, пресложувањето на границите во југоисточниот дел на Европа (не само на Западниот Балкан) во никој случај не може да биде мирен процес, ако тоа се случи, тоа сигурно ќе предизвика нови крвави војни во регионот. На крајот на краиштата, војната е воено-индустриски комплекс кој има огромно влијание врз владите на Западот и Истокот, всушност, многу профитабилен бизнис, глобалните актери бараат постојано бараат нови пазари или нови војни, а во сегашните околности регионот е идеална можност.

Југоисточна Европа на надворешната периферија и важната влезна порта на централната копнена маса на Евроазија, срцето на светот или срцето на Мекиндер, отсекогаш имала и ќе има екстремно геостратегиско значење во иднина. Денес, оваа врска на Европа, Средниот Исток и Централна Азија, преминаа со важни транспортни патишта и транспортни коридори, се најде во фокусот на регионалните и глобалните напори за воспоставување и контрола на нови правци на транспорт на нафта и гас од енергетски богатите региони на Централна Азија и Каспискиот басен кон Европската унија .

Руската политика прави внимателно мерлив притисок врз овој стратешки важен европски пристап кон коридорот кон Блискиот Исток, и која сé уште ги анализира реакциите на другата страна. Дали Западот остави политички и воено непокриен балкански простор, ги мами ли Русија своите противници во несреќната балканска стапица за која, доколку во стварност се активира, воената драма на Блискиот Исток ќе биде само аматерско чепркање. Доколку и заклучи дека на балканот не може да ги реализира своите интереси или дека цената ќе биде превисока, руската политика ќе има можност за натамошно заострување и отворање на политичка и воена криза, која доколку не ќе може, воопштто и не мора да ја контролира. За жал, жариштето балканското кризно жариште е самодоволно и самообновувачко, не е потребно дополнително да се стимулира. Еднаш покренато, целосно ќе го затвори европскиот пристап кон стратешкиот коридор на планираната интеграција во ЕУ и Блискиот Исток. Така, Русија без потреба од директен воен ангажман на европските, и балканските врати на коридор и и успоредното продолжување на директната воена интервенција на вратите на Блискиот Исток во Сирија, би ги загрозила двата пристапи кон идната геополитичка целина на Европа и Блискиот Исток. Имено, успешна реализација на овој концепт, конечно би го блокирала пристапот на Русија кон Европа и Медитеранот. Од друга страна, САД и клучните европски сојузници се свесни дека моментот на конечното геополитичко обликување на регионот е во согласност со западните геоекономски и геополитички интереси и со потиснувањето на руските регионални опции.

Со дипломатското и военото враќање на САД на југоисток ќе уследи новиот циклус на геополитичко преструктуирање преку решителни и жестоки конфликти и можни вооружени сметки, се разбира, преку регионалните посредницви (proxy партнери) на западните и руските стратешки интереси. Геополитички логичната ситуација на истовремениот конфликт на блискоисточните, сириските и европските, балканските коридори кон регионите на Блискиот Исток е сосема веројатно. Бескрајна проекција на интересите на најмоќните европски држави и нивните сојузници на Блискиот Исток и целиот регион на МЕНА (Северна Африка и на Блискиот Исток) сè повеќе ја загрозува не само српската политика поврзана со Русија, креирана во Белград и дистрибуирана преку Бања Лука, туку и севкупниот геополитички недефиниран од балканскиот регион.

Единствениот цврст и стабилен став на американската и европската политика на Балканот во моментот е Албанија како членка на НАТО, која ќе игра една од клучните улоги во балканската политичка динамика.

Бидејќи Европа очигледно не беше способна да ги обезбеди американските и европските геостратешки интереси, Вашингтон започна големо враќање на Балканот. Таа ќе има големи последици и за регионот и за Европската унија. Многу погруб начин за постигнување на целите на Вашингтон, за разлика од Брисел, кој се потпира на меката моќ, лесно може да доведе до низа конфликти поврзани со каузалноста во југоисточниот дел на Европа, можеби дури и во вооружени. Од сето ова, постои веројатност да се создаде контролиран хаос кој на крајот ќе биде решен со политика на САД во согласност со нејзините основни интереси.

Извор: Geopolitika/Jadranka Polović, Mario Stefanov

Откажи одговор

Ве молиме внесете го вашиот коментар
Ве молам ставете го вашето име