ГЕОПОЛИТИЧКО ПРЕСЛОЖУВАЊЕ ВО РЕГИОНОТ: Обединета Албанија како клучна регионална сила на Балканот

0

На крајот на ноември, албанскиот премиер Еди Рама, на заедничката седница на Владата на Албанија и Косово, ја обелодени стратегијата за обединување на Албанците до 2025 година, во рамките на националниот проект за обединување на Албанија и Косово. Албанија не може бескрајно да чека за влез во ЕУ или за визна либерализација на Косово, па затоа Албанците, соочени со бројни предизвици, мора да имаат заедничка иднина – рече Рама. Несомнено, албанската политика е веќе најголемиот победник на турбулентните настани во југоисточниот дел на Европа, и благодарение на својата стрплива, постојана и конзинстентна работа, сигурно ќе ја задржи таа позиција до крајот на големото балканско геополитичко натпреварување и пресложување.

Југоисткот на Европа, секако е пред новата пресвртница на геополитичкото преструктуирање, кој во својата суштина е балкански рудимент на мировниот поредок базиран на вековните стару Версајски договори, како и на прагот на нова многу поопасна фаза на конфигурација на односите на силите и државните ентитети во балканскиот регион. Имено, Балканот, претставува источна врата на Медитеранот или како што тврди Самуел Хантингтон”контактната зона на цивилизациите” – западно, православно и исламско, гранично е подрачје меѓу Европа и Блискио Исток. Затоа, во периодот по Студената војна, регионот е во постојана натпреварување на неколку спротивставени геополитички актери – средновековниот континентализам (Германија и Австрија), руски евроазизам, турски неомасманизам и особено влијателен англоамерикански атлантизам (САД и Велика Британија).

Какви се реалните перспективи за реализација на проектот Голема Албанија, дали Албанците можат да го постигнат својот “национален сон” и да создадат хомогена големоалбанска држава во срцето на Балканот, представуваат многу интересни прашања кои можат да ја сменат геополитичката реалност на регионот. Имено, создавањето на “природна” или Голема Албанија е поддржана од САД многу години, кои на Косово ја имаат една од најголемите воени бази во овој дел од Европа (Бондстил). За американската и сојузничката (НАТО) политиката на двете албански национални држави – Албанија и Косово – се клучни во регионот на Југоисточна Европа. Албанскиот корпус е единствениот сигурен сојузник на Соединетите Американски Држави, за кој Вашингтон сигурно може да знае дека никогаш нема да го издаде и кој, после три децении балкански пресметувања, очигледно прераснува во сила која, со зајакнато влијание, може да гарантира нов мировен поредок на Балканот. Со поддршката на САД, обединета албанска држава би требала да ги обузда имагинарните регионални воени, геополитички лажни големини кои повеќе векови со своите бескрајни конфликти го тресат Балканот и преку периодични воени пресметки од него прават нестабилен регион.

Албанија и Косово се извонредно важни стратешки сојузници, преку кои Соединетите Држави ја контролираат вратата на Јадранот ( Отрантска порта), со што се спречува продирањето на Русија во југоисточниот дел на Европа. Особено по влегувањето на Црна Гора во НАТО, САД воспоставија целосна контрола врз областа на Јадранското Море, што дефинитивно ја спречи проекцијата на руските интереси во Западен Балкан. Со оваа воспоставена контрола, Соединетите Американски Држави цврсто ги следат патеките на идните гасоводи и гасни терминални позиции. Трансадријанскиот гасовод (Trans Adriatic Pipeline – TAP), кој се наоѓа помеѓу турско-грчката граница и Италија, ќе помине низ Албанија и е поврзан со гасоводот Trans Anatolian Pipeline – TANAP , кој од азербејџанскиот локалитет Шах Дениз 2 на Каспиското Море, преку Турција, обезбедува испорака на гас во Европа. На него се планира до 2020 да се приклучи на транс-јадранскиот гасовод ТАП, кој по својата копнена маршрута поминува низ Грција и Албанија и продолжува да води кон Италија низ подводната делница низ Отранстската порта. Гасоводот ТАП во делот на Југоисточна Европа, вклучувајќи ги Бугарија, Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Хрватска, ја обезбедува независноста од рускиот гас.

Поврзувањето на ТАП со Италија преку подводниот дел преку Орант овозможува понатамошен транспорт на каспискиот гас на некои од најголемите европски пазари, како што се Германија, Франција и Австрија. Дел од гасоводот низ Албанија започнува во градот Qendër Bilisht на границата со Грција и води кон албанското крајбрежје на 17 километри северозападно од Фиера. Од албанскиот брег, подводниот дел од ТАП ќе биде лоциран во должина од 105 километри, на југот на Италија во зоната Лече. Двата цевководи се дел од јужниот гасен коридор за снабдување на Европа (Southern Gas Corridor)

Со контролата на Отранта, Албанија, заедно со Италија (под покровителство на САД и НАТО) го контролира последниот дел од Кинескиот морски пат на свилата „Maritime Silk Road“(MSR) кој се протега од Пацификот и Индискиот Океан, со зафат на Персискиот Залив, до Црвеното Море, Суецкиот канал и Медитеранот, а на крајот на северниот дел на Јадранското Море, Риека, Копер и Венеција, градовите што ќе бидат срцето на понатамошна трговија кон внатрешноста на Европа. Морски патот на MSR е дел од стратегијата за еден правец еден пат, еден од најголемите досега видени проекти кои ги поврзуваат азиските и европските пазари преку мрежа на патишта, копнени и поморски патишта, воздушни патишта и комуникациски мрежи кои ќе овозможат невидана трговска експанзија и економските придобивки, а на Кина би и`обезбедила силна улога на глобално ниво.

Во овој контекст, многу е важен проектот за создавање на Голема Албанија, зад која стојат сите досегашни администрации на САД и Обединетото Кралство по студената војна станува геостратешки многу важен. Проектот за обединување веќе е практично и законски реализиран, бидејќи границите меѓу Косово и Албанија, како и границата меѓу Косово и западна Македонија, всушност, не постојат. Формалното признавање на создавањето на “Голема Албанија” што го опфаќа регионот на западна Македонија, јужните и источните делови на Црна Гора (Улцињ и делови од општините Плав и Рожаје), Прешевската долина во јужна Србија и грчката јужна Епирија, би предизвикало комплетен хаос и нова војна во регионот. Во моментов имплементацијата на концептот за обединета Албанија се постигнува преку “вшмукување” на целиот регион во НАТО и во Европската унија.

Албанскиот премиер Еди Рама уште минатата година во косовскиот парламент ја претстави идејата за заедничка надворешна и безбедносна политика на Албанија и Косово, заеднички дипломатски мисии, како и изборот на заеднички претседател. Идејата за заедничка иднина на Косово и Албанија, истакната по повод одбележувањето на десетгодишнината од независноста на Косово, го симболизира националното единство и неотуѓивиот политички интерес на двете земји за обединување на територијата. Односите меѓу Косово и Албанија веќе се многу интензивни во разни области на политичка, економска и културна соработка, практично нема граница меѓу двете земји, а Рама, исто така, најави создавање унифициран образовен систем, како и унифициран заеднички пазар без ограничувања и обичаи. Планот за интеграција на Албанците во Голема Албанија или “природна” Албанија беше подготвен веќе кон крајот на деведесеттите години, во рамките на Албанската академија на науките. Планот има неколку фази – прво, секако е обединувањето на Албанија со Косово, а потоа и со Западна Македонија (Илирида), по што следи интеграцијата на Албанците на југот на Србија (Дарданија), заедно со Албанците на територијата на Црна Гора (Малесија). Северен дел од Грција (Чемериа) е последен во линија.

Членството во НАТО и во ЕУ за албанската / косовската политичка елита е, всушност, единствениот можен и затоа логичен начин да ги остварат сопствените историски цели – обединувањето на националните територии. Имено, Албанците никогаш нема да успеат да обезбедат територијално обединување на области населени со Албанци без помош на НАТО, САД и Обединетото Кралство, кои повторно ги препознаат големоалбанските тежнеења како најдобар инструмент за постигнување на сопствените геополитички цели. Сега станува сосема очигледно дека албанската политика е веќе најголем победник во југоисточниот дел на Европа, токму благодарение на својата стратешки внимателна, трпелива, постојана и конзистентна активност.

Детронизацијата на стариот Версајски поредок, создаден по Првата светска војна, во позадина е на геополитичката турбуленција на Блискиот Исток и воени пресметувања. Споредно, иако не сме свесни за тоа, овој процес постепено и речиси незабележливо се префрла на европските територии, првенствено на југоисточниот дел на Европа, како своевиден почеток на отварање на европскиот геополитички “патент на затварачи”. Доколку агендите на регионалните и глобалните сили и во тек на низата настани не ја сменат насоката, ќе се “раскопча” мировен поредок, не само југоисточно од Европа, туку и низ цела Централна и Источна Европа. Географските карти според кои се исцртуваат идните територијални промени и плановите за “враќање” на изгубените територии веќе се на маса на централно-европските главни градови на Нова Европа. Овие процеси се обидуваат да потиснат скријат со покривачот на евроатланската интеграција, така што во овој момент тие се едвај видливи, ама аспирациите на поединечните членки на Европската унија се засилени и никој не може да ги предвиди конечните ефекти од процесот што несомнено се одвиваат.

Вистинското лице на она што навистина под чадорот на европските интеграции се слулува низ цела Европа го покажува југоистокот на Европа,сеуште непокриен од страна на евроатлантските процеси. Имено, единствениот национален и политички субјект на територијата на Југоисточна Европа, кој навистина ја согледа состојбата на работите во сите негови аспекти, вклучувајќи ја и историската димензија, е албанскиот. Во албанскиот политички корпус,долгорочно врз основа на груб реален поглед на реалноста, не му требало дете кое ќе вика дека царот бил гол. Албанците ја разбраа и ја прифатија реалноста на односите и процесите кои веќе одамна започнаа (некои од нив се и сами ги иницираа ) сватија и прифатија пред децении. Токму ова на албанска политика во следната опасна фаза на балканското геополитичко реструктуирање ќе и обезбеди доминантна позиција и влијание на Балканот, дури и во услови на многу веројатно воено пресметување. Навистина, не е тешко да се види дека албанската политика всушност е најголемиот победник на сето она што се случува во балканскиот регион и нема причина да се сомневаме дека ќе ја задржи својата позиција во последната фаза на процесот на создавање нова геополитичка градба на југоисточниот дел на Европа, Централна и Источна Европа.

Албанската политика на регионално и пошироко ниво низ цела низа е целосно усогласена со политиките на САД и најмоќните западни земји, но не врз основа на слепа послушност, инвестирање и подредување (што е практика на сите други држави создадени со распаѓањето на СФРЈ). Албанската политика се наметна како рамноправен партнер и многу влијателен регионален фактор. Албанската политика, предводена од Тирана и Приштина, ја пробува својата стратегија и се чини и е способна да се прилагоди на своите долгорочни стратешки интереси, со истовремено општ консензус и поддршка од Запад. За ова, сепак, потребно е малку повеќе од само верност на собраните сојузи, емоционални испади, надувување и ширење на “пердуви”. Потребна е взаемна доверба која албанската политика успеа да ја изгради со Соединетите Американски Држави и нејзините сојузници, за што е потребно трпеливост и мудрост, кој овој (можеби) најстариот народ на Балканот ите како ја има.

Во следниот период, Албанија најверојатно во некоја заедница со Косово, но исто така и на други албански територии, на југоисточниот дел на Европа, ќе има позиција како на Блискиот Исток, за САД и западните сојузници, ја има Израел. Имено, Блискоисточниот простор , како и просторот на југоисточниот дел на Европа, комплементарани се во целина, не само како дел од европската стратешка врска со Блискиот Исток и Азија, туку и поради нејзината историска димензија. Двата региони беа под власта на Османлиското царство, имаат сличен историски развој и изразена неспособност за форматирање на регионалниот мировен систем и размислување за иднината. Историјата на овие простори има многу поголема улога отколку разгледување на идниот развој. Албанскиот реалистички поглед на сегашноста и иднината, за САД и нејзините сојузници ќе биде неопходен коректив во реконструкцијата на регионот во кој Русија има сё помало влијание и покажува сё помал и помал интерес.

Албанија, заедно со Турција, која исто така е членка на НАТО, го контролира европскиот пристап кон стратешкиот коридор кој ја поврзува Европа со Блискиот Исток. Но, истовремено е и конкурент на Турција, која во сё поголема мера се обидува да води политика насочена на проекција на своите неосманлиски геополитички визии како спрема Блискиот исток така и спрема Балканот. Албанија, како близок сојузник на САД и турски конкурент на Балканот, го ограничува влијанието на Турција на Балканот и затоа е незаменлива во тоа време за американската и сојузничката политика.

Албанскиот национален корпус, кој содржи христијани и муслимани, има исклучителна внатрешна цврстина, на која невлијаат верските разлики. Исто така, не постои идеологија што би предизвикала поделба на албанскиот народ. Дека ова е така покажува фактор дека еден од најистакнатите албански геополитички стратези Кочо Данај, некогаш за комунистичкиот режим на Енвер Хоџа, вршел високи функции во Комунистичката партија. Денес тој теоретски ја дефинира платформата за обединување на сите албански земји во една држава, со поддршка на мнозинството од албанскиот народ. Единството на албанскиот корпус, без оглед на нејзината идеолошка, религиозна и класно-разновидност, е столбот на нејзината геополитичка моќ и причината за нејзините претходни успеси и просперитет, како и трансформацијата на Албанија во клучната сила на југоисточниот дел на Европа. Само еден ентитет може да биде сигурен сојузник на САД, кој нема да носи нелојални одлуки и ќе се обиде да пактира со другите.

Извор:Geopolitikanews