Ердоган оди до крај, и одлучи да му покаже на Вашингтон каде му е местото

0

Како што објавивме претходно оваа недела, намерата на Анкара да се здобијат со руски противвоздушни ракетни системи С-400 предизвикува сериозна загриженост во Вашингтон. Ако турските власти не ја отфрлат оваа одлука, таа не само што ќе ја изгуби можноста да ги добие американските борбени авиони на Ф-35, туку Турција би можело да најде на список на земји под санкции на САД, што на крајот би можело да доведе до целосен пад на воената соработка меѓу двете земји .

Сепак, турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган на 9-ти март изјави дека рускиот против-воздушните ракетни системи С-400 “Триумф”, кои го купила неговата земја, не може да има врски со безбедноста на НАТО,САД и борбените авиони Ф-35 кои Анкара планира да ги купи од Вашингтон.

“Заради тоа, сојузниците на Анкара не треба да се грижат за сопствената безбедност или безбедноста на нивните воени технологии. S-400 што го купуваме, во никој случај не е поврзан со безбедноста на НАТО, САД или Ф-35. Причините заради што ги купуваме овие комплекси се очигледни “, изјавил турскиот водач.

Неколку дена подоцна, враќајќи се на темата на системот С-400, кој неодамна беше еден од најпопуларните во турските медиуми, Ердоган ги згасна сите американски надежи дека Турците сепак ќе се откажат од договорот.

“Ние завршивме со купувањето. Не може да се направи чекор наназад. Русија ќе започне со испорака во јули оваа година. Тоа ми го реков на претседателот на САД, Доналд Трамп “, истакнал Ердоган во интервју за Хабертурк на 14-ти март.

Ердоган не влезе во детали, ниту сакаше да објасни што е интересот на неговата земја да купува системи од Русија, земјата со која НАТО традиционално ги комплицира односите. Ова се напредни и по цена прифатливи одбранбени системи предизвикаа насилни критики кон Анкара од страна на западните партнери. Сепак, деталите за овој интерес се добро познати на сите, меѓутоа никој не сакаше да ги слуша барањата на Турција кога бараше да ги купи американските системи “Патриот“, ама под услов да се пренесе дел од технологијата во турскиот военно-индустриски комплекс.

Анкара претходно се повлече од скоро завршениот договор за купување на кинеските HQ-9 системи, познати со извозно име ФД-2000, дострел од 200 километри и многу послаб од рускиот S-400. И тогаш САД вршеа притисок на Анкара, но во тоа време беше успешна. Сега тоа веќе не е случај.

Друго е прашањето што причините за екстремно болната реакција на САД кон руско-турскиот договор С-400 не се толку очигледни, иако тие, ако малку го прошириме обемот на анализата, се сосема разбирливи.

Но, прво да се обидеме да ја запознаеме општата мотивација на Анкара во една од најтешките фази на турските односи со Вашингтон, со цел да ги занемариме досадните апели и закани на Американците за овој договор со Москва. Овие причини добро се познати на воените експерти.

Турската армија доживува сериозен недостиг на ефикасно оружје за противавионско и против-ракетно оружје со голем дострел. Всушност, таа воопшто ги нема. И покрај тоа што има една од најмоќните воздухопловни сили во регионот и меѓу земјите-членки на НАТО во целина, Турција до ден-денес практично не можеше да се одбрани од потенцијален ракетен напад или голем воздушен напад. Ова беше забележано и за време на преговорите со Кинезите, кога турската армија беше задоволна што може да се здобие со системите HQ-9, да ги наречеме копија од стариот руски S-300.

HQ-9
ФОТО: HQ-9

Сојузниците на НАТО на Турција и овозможија чадор во раните фази на сириската војна, кога ги покрива нејзините јужни граници со американските системи “Патриот“. Ама, ова не беше турско оружје, и подоцна беше повлечено.

Во текот на изминатите години, турската страна често го покрена прашањето за стекнување – купување на системи за противвоздушна одбрана од САД, но американската страна категорично ги отфрли барањата на Анкара за стекнување на технологии за нивно производство и делумното поместување на производство на “Патриот“ на блискиот источното крило на НАТО пактот.

Надежта на Анкара, дека со доаѓањето на Доналд Трамп во Белата куќа, ситуацијата во овој случај ќе се промени на подобро не се оствари. Самите Соединетите Држави признаваат дека во споредба со Русија, тие се инфериорни во брзината на донесување одлуки за договори за оружје со странски држави, дури и ако се во истиот воен блок. Долготрајниот процес на одобрување воени договори во Стејт департментот, Пентагон и Конгресот честопати влијаат на интересите на воено-индустрискиот комплекс на земјата. Од друга страна, ова ја зголемува конкурентноста на другите добавувачи на оружје и воена опрема, што се случи во случај на руско-турски договор за С-400.

Потоа, треба да се наведе директната мотивација на Ердоган да му даде приоритет на рускиот систем. Освен фактот што на американските партнери, кои веруваат во својата извонредност, така му “покажува каде е нивното место”, Ердоган сепак испраќа и втора порака.

Турскиот лидер сé уште се сомнева дека САД на некој начин учествувале во обид да го соборат со воен удар во 2016 година, кога во ноќта на 15 и 16 јули се случи неуспешен воен удар во Турција. Да потсетиме дека во врвот на пучистите имаше највисоки офицери на турските воздухопловни сили. Во четвртата воздухопловна база северозападно од Анкара, каде се наоѓаше еден од командантите на државниот удар беше главната ударна сила на заговорниците, и од таа база полетаа борбени авиони кои како противниците на Ердоган гаѓаа врз владините згради.

Во текот на ноќта и утрото на 16 јули 2016 година, во главниот град, борбените авиони Ф-16 спроведоа воздушни напади против претседателската палата и зградата на парламентот.

Приврзаниците на Ердоган во армијата не можеа да ги соборат авионите. Се што можеа да направат беа обидите да го нарушат нивното “борбено” полетување. Така рано наутро на 16 јули, авион од Втората воздухопловна база од Ескишехир ја бомбардираше главната писта на 4-та воздушна база “Акинќи”.

Ердоган тогаш беше “во рацете” на пучистите, бидејќи немаше ефективни средства за да обезбеди брз пораз на “непријателските цели” во воздухот. Како што може да се претпостави, Ердоган оттогаш имаше знаци на психолошка трау%D