Нов предизвик за САД: Русија отворено го поддржува Иран!

0

“Ракавицата” на новиот руски предизвик за Американците овој пат е “фрлена” на една од главните надворешно-политички цели на администрацијата на Трамп – Иран! Поконкретно, земјата, која Трамп, откако администрацијата на Обама се обидуваше и после постигнатиот нуклеарен договор, постепено успеваше да ја насочи кон соработка после една деценија меѓусебно целосно прекинати односи, беше обележан како главен непријател на САД во регионот на Блискиот Исток, со големо влијание на Израел врз таков одлука. Притоа потсетуваме дека на власт во Техеран низа години се т.н. ” Реформистите предводени од претседателот Хасан Рохани (со кој можело и може лесно да се разговара), а не конзервативците! Во тоа лежи и сегашниот проблем: ако Вашингтон сега спонзорите на тероризмот ги прогласува “мека струја” на иранската политика, која токму заради тоа на “врат му дише” “тврдо” – конзервативната линија, обвинувајќи ги владејачките реформисти (кои го потпишаа нуклеарен договор со Обама) за лојалност и наивност спрема Вашингтон, кој ги изигра, отворено кршејќи ги меѓународните закони и норми, на кои конзервативците ги предупредиле и се спротивставија на неговото потпишување, која тогаш беше алтернатива на иранските реформистички сили? Со кого тогаш Вашингтон сака и може да преговара во иднина? Очигледно, ниту не сака да преговара , бидејќи на сцена е најтврдата американска надворешна политика воопшто, а не само спрема Иран, кој преговорите ги сваќа како комбинација на дипломатија и отворени закани со употреба на сила ако не се подложите на американските интереси.

Меѓутоа откако претходно Москва на Вашингтон му ги “помати сметките” во Сирија,а неодамна и во Венецуела (иако оваа “приказна” сé уште е од далеку не е завршена, но факт е дека по неодамнешниот неуспешен воен удар на тамошната опозицијата под патронат на САД, владата на Николас Мадуро ја презеде иницијативата, за што сведочи и неодамнешната вест за приведување на заменик-претседателот на опозицискиот Национален Парламент, со силно противење на Вашингтон. Па ако и властите го ослободат од притвор, јасно е дека Мадуро, кој до сега не се осмелил да преземе репресивни мерки против лидерите на опозицијата движењата, со конкретните потези почнува да го “сондира теренот” и исчитува реакциите на Вашингтон, ама и на сите исто така да им даде до знаење дека на него сеуште итекако може да се смета), се чини дека преку својата отворена поддршка за Техеран, таа сега сака да обезбеди дополнителни “силни билети” за идно тргување со Вашингтон, до кои порано или подоцна ќе мора да дојде.

Така во Во изминативе неколку поедини аналитичари ја објавија можноста од нов самит на Путин-Трамп по позитивните сигнали во нивниот последен телефонски разговор, како и по состанокот на шефовите на дипломати од двете земји Мајк Помпео и Сергеј Лавров во Финска и нивниот закажан нов состанок за 14 мај во Сочи , кога Помпео можел да го прими претседателот Владимир Путин.

Па што, тогаш, во атмосферата на првите позитивни сигнали во целосно нарушените американо-руски односи, во петокот, на 10 мај, неочекувано се случи?

Руското Министерство за надворешни работи објави дека Русија со разбирање гледа на иранското суспендирање на исполнувањето на одредени обврски од нуклеарниот договор и дека продолжува да соработува со таа земја во областа на развивање на својата нуклеарна програма за цивилни цели. Русија, исто така, повикува на забрзување на механизмот за плаќање на ЕУ, Instex, за тргување со Иран заобиколувајќи ги американските санкции. Потсетуваме дека овој проект, дизајниран спротивставување на американските санкции, зад кој стојат Германија, Франција и Обединетото Кралство, беше промовиран откако меѓународниот банкарски платен систем Свифт пупушти под притисок на Вашингтон и на Иран му забрани обезбедување на своите услуги во меѓубанкарскиот платен сообраќај. Овој потег од страна на ЕУ-тројката беше поддржан од Русија и Кина. Сепак, Брисел, иако на почетокот на ова година најави за неговата целосна подготвеност за примена, сеуште не одлучи за негово покренување, веројатно не сакајќи да ги радикализира веќе сложените односи со Вашингтон. Но, минатата недела Лондон, Берлин, Париз и Брисел изразија загриженост во врска со нераспространетоста на американската шестмесечна лиценца за увоз на иранскиот увоз на нафта на нејзините најголеми увозници (т.е. Вашингтон наметна целосна забрана за иранскиот увоз на нафта, што важи за сите земји во светот, иако во пракса ова нема да биде можно целосно да се обезбеди, и покрај тоа!), и најави задржување на нивните финансиски и трговски канали со Техеран, поканувајќи им на Русија и Кина да им се придружат!

Руското МНР го објави следново: “Со разбирање, ја примивме одлука на Исламската република Иран за сопирање на исполнувањето на дел од своите доброволни обврски од Заедничкиот сеопфатен план за акција (документ договорен помеѓу потписничките на Иранскиот договор за нуклеарна програма за 2015 година, и од кои директно се јавува, што се однесува на обврските на Иран и спротивното, првенствено на САД, кои мора да се остваруваат со контрола на Меѓународната агенција за атомска енергија. Соединетите Американски Држави мора постепено да ги укинуваат санкциите, во замена за придржување кон преземените обврска). Руското МНР понатаму вели: “Ги осудуваме потезите на САД, кои не само што излегоа пред една година од Договорот, туку потоа демонстративно и спротивно на резолуцијата 2231 на ОН воведоа унилатерални санкции против Иран, но исто така сакаа да применат мерки за економски и политички притисок да ги охрабри другите земји да не ја спроведуваат горенаведената резолуција и да ја спречат нивната нормална соработка со Иран “.

Во исто време, Москва го повика Иран да” се воздржи од нови чекори за прекинување на исполнувањето на обврските од Договорот “, и сите земји потписнички на нуклеарниот договор ги повика на “Спроведувањето на нивните обврски, … фалсификување на имплементација на проекти кои се во согласност со сеопфатен договор, првенствено за модернизација на реакторот во Арак”. “Неопходно е да се забрза спроведувањето на специјалниот механизам” Instex “… за тргување со Иран”, наведува руското Министерство. Русија, исто така, има намера да учествува во градењето (проширување) на иранската атомска централа Бушер (проектот “Бушер 2”, чија изградба беше потпишана од двете земји во 2014 година). Тие, исто така, ги повикуваат сите земји “да не ги кршат економските врски со Иран и да продолжат да купуваат ирански производи, пред се енергенти”.

Овој руски одговор уследи откако Вашингтон пред неколку дена ги претстави новите санкции против иранската металургија, но, што е уште поважно, откако Пентагон испрати на команда на претседателот Трамп го испрати носачот на авиони USS Абрахам Линколн во Персискиот Залив заради најновите” Ирански закани и закани за американските интереси “.

Влијанието на Израел врз политиката на САД спрема Иран

А колку во стварност е големо на почетокот споменатото влијание на Израел на Трамповите против-ирански чекори, можеби најдобро сведочи веста објавена минатата недела во “Ерусалим пост”, според која Израел проследил наведена информација до Соединетите Држави за “ирански заговор против интересите на САД во Персискиот Залив “(ЕП се повика американскиот медиуми Аксиос). Во неа се вели дека израелската разузнавачка служба Мосад ова информација му ја испратила на тим советници на американскиот претседател за национална безбедност на САД, Џон Болтон, и тој веќе јавно на 5.мај мујавно му се закануваше на Иран дека ќе се соочи со големи американски сили за напаѓање на американските национални интереси во регионот, објавувајќи дека американскиот носач на авиони USS Абрахам Линколн ќе биде испратен до Персискиот Залив. Трамп, очигледно, верува во Израел, кој дури и не ја крие желбата за американско-израелски заеднички воени преговори со Иран (ако е можно, со активно учество на Саудиска Арабија), згора на тоа, и охрабрува, при што израелската влада на таков воен акт никогаш немаше да се одлучи. Како и во претходните години, особено за време на конзервативниот и против-израелски настројан ирански претседател Махмуд Ахмадинеџад, по неговото започнување на развојот на иранската нуклеарна програма, кога тензиите во израелско-иранските односи исто така беа на врвот. Израелскиот државен врв сега е едноставно свесен дека во Белата куќа седи администрацијата и група на луѓе целосно произраелски ориентирани се какви што досега немало во историјата, ниту, пак, повторно ќе биде откако Трамп еднаш ќе замине од власта. Затоа Израел се држи до она – “или сега или никогаш!”

Притоа, Тел Авив, во евентуалната војна против Иран и последишниот општ регионален хаос, добива две работи: прво, на долго време се решава од својот најголем регионален конкурент – Иран; и второ, после таква војна, арапските земји, кои директно или индиректно би учествувале во неа, дефинитивно од неа би излегле ослабени, исцрпени и скршени, со што Израел по себе добиа стратешки и сигурно многу поповолна средина отколку што е сега, со секогаш, по прашање на Израел за непредвидливите арапски земји, без оглед на нивните сега толерантни и фер односи, базирани токму на заедничкиот антиирански фронт (Саудиска Арабија, ОАЕ, Египет, Јордан …). Но, дури и ако Израел не успее да “притисне” САД и Арапите во војна со Иран, со својата политика “сега или никогаш” тој не губи многу, бидејќи на теренот сè останува исто како и досега – Израел и понатаму останува под безбедниот “чадор” на целосна американска заштита. Затоа ваквата агресивна израелска надворешна политика е разбирлива, ама не е разбирлива онаа американската која ја следи бидејќи САД не е регионална, туку глобална сила. САД не можат да гледаат исклучиво на своите тесни регионални интереси (па тие и да се и Блискоисточни), туку доколку сакаат да го задржат доминантното глобално влијание, мора да ја согледаат многу пошироката слика за светот отколку што Израел мора како локална сила. Бидејќи военото уништување на Иран можеби е и израелски или саудиски интерес, но тоа во никој случај не е интерес на една од Русија, Кина, Индија, Турција и голем број светски земји (вклучувајќи ги и оние во ЕУ) кои на некој начин соработуваат со Техеран. И кога тоа е случај, Вашингтон ќе треба да биде многу повнимателен во врска со неговата соработка со Тел Авив (или Ерусалим, како што сакате).

Конечно, можеме да го заклучиме следново: пред нас се несигурни денови, недели и месеци, во кои ќе се одиграат важни политички, дипломатски, економски, но, можеби, воени настани и сценарија. Кога станува збор за оние политичко-дипломатски, на прво место се осврнувам на обидите за реанимирање од смртта на американо-руските контакти, иако не сум убеден дека тие ќе резултираат со големи потези за решавање на одредени глобални проблеми, од едноставна причина што ставовите на двете страни се дијаметрално спротивна. Може да биде (но со многу “можеби”) да се зборува за некаква “трговија” на нивните интереси. Меѓутоа, ако ништо друго, ваквите контакти ќе доведат до намалување на тензиите и на интензивирање на недовербата, и до вжештување на отворено непријателство. Кога ги споменувам важните економски настани што нè очекуваат, јас сум над сите размислувајќи за можен почеток на тотална, остра американско-кинеска трговска војна која ќе удри на сите оние кои учествуваат на глобалните економски процеси на кој било начин: Конечно, воените сценарија, до кои може да дојде и не мора да дојде, сега се најблиску до Венецуела, многу тешко во Иран, ама и во многу области од Блискиот Исток и Централна Азија, пред сè преку зајакнување на радикалните организации, кои веќе се видливи во Шри Ланка, муслиманското население населено на северозападор на Индија, каде така наречената држава го објави формирањето на “Вилаетот Хинд” пред два дена, како и во вчерашниот напад на хотел со пет ѕвездички во стратешкиот важен пакистански град Гвадар, кој се наоѓа на брегот на Арапското Море – главната порта и крајната дестинација на важниот кинеско-пакистански економски коридор, како најважна компонента на кинескиот инфраструктурен проект “Еден појас – еден пат”. Овие терористички потези се знак на почетокот на активната фаза на американско-кинеска пресметка, која веќе е уште една тема. Значи, сè во сè – не очекува многу топло време!

Извор:geopolitikanews