ФТ: Балканот заради ЕУ лесна мета за Руско и Кинеско влијание

0

Северна Македонија и Албанија се соочуваат со ризик од растечки национализам и застој во економските реформи откако ЕУ ги затвори своите врати и ги растера надежите за пристапување, предупредуваат лидерите на тие земји, пишува британски „Фајненшл тајмс“.

Премиерот на Северна Македонија, Зоран Заев, во интервју изјави дека се плаши дека може да се случат лоши работи од минатото во неговата етнички поделена земја, вклучувајќи ја и тесно избегнатата граѓанска војна во 2001 година.

Албанскиот премиер Еди Рама исто така изјави дека неговата земја ризикува да стане „колатерална штета“, како резултат на поделбите околу проширувањето во рамките на самата ЕУ.

На предупредувањето на овие два Балкански лидери  предупредуваат и од аналитичари, кои стравуваат дека неможноста на ЕУ да го продолжи процесот на проширување со двете земји ќе го дестабилизира геополитички чувствителен регион каде што расте влијанието на другите земји, вклучувајќи ја Русија и Кина.

Британскиот весник потсетува дека францускиот претседател Емануел Макрон ги блокирал разговорите за проширување со Северна Македонија и Албанија. Двете земји се пожалија дека ЕУ не го исполнува својот дел од договорот, откако Тирана и Скопје делуваа во согласност со барањата на Брисел. Холандија и Данска исто така се спротивставија на преговорите со Албанија.

Заев истакна дека е загрижен дека поради националистичкиот сентимент, „чувствителниот“ договор со кој се преговараше со Грција минатата година за промена на името може да биде доведен во прашање. Промената на името, што е контроверзна за обете страни, е важен чекор во начинот на пристапување на Северна Македонија во Европската унија. Заев предупредува дека натамошно спроведување на договорот постигнат со Атина сега е во опасност.

– Дел од процесот е неповратен, но се грижам дека лошите работи од минатото може да ни се случат повторно, рече Заев, укажувајќи на мултиетничноста на неговата земја со мнозинство Македонци и етнички Албанци.

– Ако во Северна Македонија има доволно националистичка реторика, радикално дејствување може да им се даде на грчките политичари аргументи за користење на истата реторика … тоа би можело да ги охрабри сите да преземат конкретни чекори што нема да бидат добри ниту за регионот ниту за мојата земја – додава тој Заев.

„Фајненшл тајмс“ потсетува дека Заев порано најавил дека одлуката ќе доведе до ЕУ да си даде оставка следната година и да распише предвремени избори. Тој рече дека договорот за името со Грција, позната како Договор Преспа, може да биде загрозен ако неговата партија не победи.

Рама во Тирана изјави дека одлуката да не се отворат преговори предизвика „сериозен психолошки шок во земјата“ и му наштети на кредибилитетот на блокот во регионот.

– Од Европа брутално изоставени бевме  двапати – пет века под Отоманската империја и потоа половина век под најбруталниот комунистички режим. Никој не може ни да замисли дека ова може да се повтори по трет пат, дека Европа овој пат повторно е брутално одвоена – рече Рама.

Рама и Заев велат дека ја разбираат загриженоста на земјите-членки на ЕУ кои ги блокираа разговорите затоа што сакаа да видат реформи во блокот и политика за проширување. Сепак, обајцата се согласуваат дека секое евентуално членство ќе трае најмалку една деценија и дека нивните земји и ЕУ би можеле да продолжат со натамошни реформи во тој период.

Рама смета дека потребата за внатрешни реформи во ЕУ не е навистина доволно алиби за она што е, всушност, суштинско прашање.

– Европа е во време кога ситуацијата ќе се влошува наместо да се подобрува, а ние сме само колатерална штета на тоа, – потенцира Рама.

Аналитичарката од Центарот за карнеги за Европа, Џуди Демпси, изјави дека кредибилитетот на ЕУ е поткопан, бидејќи на лидерите на државите им беше кажано уште во 2003 година дека ако ги исполнат критериумите на ЕУ, ќе бидат примени. Но, сега таа практика е отфрлена, барем по исполнувањето на тие критериуми во Скопје, со образложение дека ЕУ мора прво да се реформира.

– Ветувањата се прекршени и Западен Балкан сега станува лесни цели за кинеското и руското влијание – додава Демпси.
Заев изјавува дека е загрижен за обидот да ја пополни празнината.

– Оваа (одлука) им дава простор на трети страни кои не се многу корисни и кои нема да ни понудат демократија, слободи и владеење на правото – заклучува Заев.

Извор: (Вијести.ба / ФТ)