Историскиот контекст на Ми’раџот пред сѐ, треба да ги опфаќа покрај другото и општествените, економските и социјалните околности во периодот кои го поминуваа малобројните муслимани во тоа време во Мекка. Во таа смисла, овој период е еден од најтешките периоди во целата мисија на Мухаммеда а.с., во кои муслиманите беамачени, протерувани, бојкотирани и една мала група беше приморана да се сели во Таиф, (скоро три години низ пустина беа гладни, жедни и убивани, падна и првата шехидка во исламот Сумејја, која ја убија мушриците), во таа година умира и Ебу Талиб, амиџа (стрико) на Мухаммед а.с. кој му беше голема морална подршка и заштита, а потоа умира и неговата сопруга хазрети Хатиџа, прва жена која прифати ислам, и со целото свое битие беше најголемиот помагач во мисијата на Мухаммед а.с., па така оваа година е наречена „Сенетул хузна –Тажна година“. По еден од најтешките периоди во мисијата на Мухаммед а.с., Ми’раџот дојде како награда, како заштита, како силна подршка и како сознание и нада за успех не само на Мухаммед а.с. него и за неговата вера и неговите следбеници. Замислете, ние денес имаме еден вид ограничувања, физичка а не социјална дистанца, па колку тоа ни паѓа тешко, а малата група на муслимани имаа физички, социјални и економски бојкот и секаков вид дистанца од страна на мушриците.

Исра’ и Мираџ представуваат посебна Аллахова чест према Муихаммеда а.с. Кур’анските кажувања за Исра’ се однесуваат на ноќното патување од Месџидул Харама- Мекка до Месџидул Акса- Кудс (Јерусалим). Кур’ан го потврдува тоа во првиот ајет од Сура Исра’: „Славен нека биде Оној кој робот Свој ноќе го пренесе од Месџидул Харам до Месџидул Акса, чија околина Ние ја благословивме за да му покажеме некои од знаменијата Наши. Тој, навистина, све Слуша и Гледа!“.  Самиот почеток на оваа сура  „Субхане“ во арапскиот јазик се употребува кога човекот се чуди за нешто, како на пример да речеме ние :„ Субханеллах, колку големи проблеми ни направи вирусов“, што значи се случи нешто неочекувано и нешто големо,  и ние се чудиме, па значењето на почетокот на овој ајет би било: Немојте да се чудете на она што ќе ви го соопшти Аллах џ.ш. со овој ајет, затоа што е тоа надвор од рамките на човековите можности и домети, туку речете: „Славен нека е оној кој сѐ може!“.  Ова ноќно патување од Месџидул Харама- Мекка до Месџидул Акса- Кудс се нарекува Исра’, а од Месџидул Акса до преку Сидретул Мунтеха до највозвишените сфери се нарекува Ми’раџ што значи воздигнување високо.

Многу е напишано што сѐ видел Мухаммед а.с. и кого све сретнал на ова патување, нема да навлегуваме во тие детали, туку ќе кажеме дека Мухаммед а.с. помина преку Сидретул Мунтеха, а Сидретул Мунтеха означува граница која ги дели давата света, без сомнение две сфери на свемирот, граница која го дели материјалниот од нематеријалниот свет, свет каде не можеше да продолжи ни еден од најодберените мелеки Џебраил а.с., тој тука застана а Мухаммед а.с. продолжи. Толку беше близу до Возвишениот Аллах што Кур’ан опишува како „две стрели“ или поблизу: „ И, ете, се приближи колку две стрели или поблиску; и така му го објави на робот Свој она што му го објави; и срцето не го негираше она што го виде. Е, па, зошто се расправаш со него за она што го виде? И го виде, секако, повторно кај Сидретул Мунтеха, кај Него и престојувалиштето џеннетско, кога Сидра ја покри она што ја покри. Погледот не се ни сврте и не прекорача. Да, виде од знаменијата највеличенствени на Господарот свој.“(Ен-Неџм, 9-18). Мухаммед а.с. на највозвишеното место разговараше со Аллах џ.ш. и не побара ништо за себе, туку за својот Уммет. Толку беше близу, што никој до тогаш од створениата не беше, ниту ќе биде близу. Покрај двете мислењата на исламските учењаци и алими, дали Мухаммед а.с. го виде Аллах џ.ш. или не, на ставот сме дека Мухаммед а.с. го виде Аллах џ.ш. не навлегувајќи во расправата на кој начин, очни или калби вид.

Исто така, рационалистичката расправа, дали е духовно или телесно, мислеме дека е сувишна. Аллах џ.ш. споменува во ајетот „Абд“ што значи „ роб – потполна аспослутна покорност на Аллах џ.ш“. Не може да се биде покорен  и „Абд“ само духовно, него тоа подразбира духовна и телсна покорност, потполна преданост на Аллах џ.ш., својата воља да се стопи со вољата на Аллах џ.ш., да се прави, да се мисли и да се осеќа само она што го сака Аллах џ.ш. Доколку беше патувањето само духовно, немаше толку да се возбудат мушриците, да се чудат и да чуствуваат немир.

Исра’ и Ми’раџ се дело на Аллах џ.ш., затоа е речено  :„го пренесе , што значи пренесен е својот роб“, Мухаммед а.с. е пренесен со друга сила, сила која не е негова, сила која нема граници, а тоа е  се разбира, Аллаховата сила.

Како да го разбереме Ми’раџот со нашиот разум ?

Човекот ја прифаќа моќта на разумот racio-ratio за сознаниа, али овој разум секогаш бил припоен и се хранел со Објава од една страна, и интелектулана интуициа од руга страна. Ако ја пресечеме таа врска и да прогласеме независност на разумот и од Објавата и од интуициата, тогаш никогаш не би имале комплетна спознаја и сознанија, затоа што разумот нема моќ и сила сам да допре до возвишените светови, ограничен е само на овој видлив свет врз основа на податоците кои му ги испраќаат осетилните органи. Свесни сме за можноста на човековото прочистување сѐ додека таканареченото ‘ајнул калб – срчано око  кое се наоќа во центарот на човековото битие се не отвори о овозможи да стекне видување на возвишените реалности. Овде не е доволно само ајнул јекин , туку и илмул јекин и хаккул јекин , треба потплно верување во она што сме обавестени. Исламска концепција на човекот е да е човекот битие кое живее на Земјава и има овосветски потреби, али тој не е само овосветско битие, и неговите потреби не се ограничени само на овоземскиот живот. Неговите ментални способности не се ограничени само на разумот, тој има можност да се внатрешно спознае, спознавање на своето интимно битие, кое е во конечност спознавање на Аллах џ.ш. Човекот е свесен дека неговата свес нема надворешена матеијална причина, него да доаѓа од Аллах џ.ш., така  homo islamicus останува севсен за есхатолошката реланост, иако живее на овааа Земја, тој е овде патник и далеку од своето првобитно престојувалиште. Тој е свесен дека на ова патување  го води пораката која произлегува од неговата првобитна куќа пред доаѓањето на овој свет, а таа порака не е ништо друго него Објава за која тој останува поврзан, како и за незините вистини и сознаниа. Homo isamicus е свесен дека неговите способности не се ограничени на осетите и на разумот, него тие може да се просветлат само да бидат советлени со сјајот на духовниот свет, и да е тој во ситуација да постигне непосредно сознание за тој дховенсвет, на кој повикува Кур’ан како на Невидливи свет или   Алемул гајб.  Кратко речено, кога ќе ги вклопиме компонентите на разумот и Објавата, и кога ќе ги разбереме материјалниот и духовниот свет, тогаш лесно ќе го разбереме и Ми’раџот.

Кога се во прашање верниците, тука нема дилема, како што постапи и Ебу Бекр р.а., кога му рекоа мушриците дека твотој пријател Мухаммед вели дека бил во Кудс и бил на Ми’раџ, а посебно Ебу Џехл кој се фател за глава и рекол : „Слушнете само што ми тврде Мухаммед“, а Ебу Бекр само прашал дали тоа го тврди Мухаммед, кога му одговориле дека Мухаммед тврди, тој одма рекол дека верува и дека е вистина, и тогаш Ебу Бекр го добил надимакот Ес-Сиддик.

Еден од многубројните дарови на Ми’раџ е намазот, единствениот ибадет и наредба која је објавена надвор од земјината кугла, затоа намазот не се мери со аршните и мерките на оваа Земја, него има посебна вредност. Намазот ни овозможува ние да го осетеме Ми’раџот духовно, затоа е речено дека „Намазот е Ми’раџ на верниците“.

Почастени сме со највозвишеноста на Ми’раџот, од највозвишеност до најголема покорност со намазот, кога човекот е на сеџда ( челото на земја) тоа е како најголема покорност према Аллах џ.ш. а највовишен е чин и најблизу сме до нашиот Створител.

 

Мухамед Шемоски  

„Dubai-Portal“